Familie & Recht

Familielid als Bewindvoerder: Eisen, Valkuilen en Verplichtingen

Door Redactie Prio Bewindvoering • Laatste update: maart 2026 • Leestijd: ca. 6 minuten

Wanneer een dierbare door ouderdom, ziekte of een verstandelijke beperking niet meer in staat is zijn eigen geldzaken te beheren, voelt het voor veel families logisch om zelf de administratie over te nemen. De kantonrechter geeft zelfs in beginsel de voorkeur aan familie. Maar wat houdt het juridisch in om officieel familielid-bewindvoerder te worden?

1. Heeft familie voorrang bij de benoeming?

Ja. Artikel 1:435 van het Burgerlijk Wetboek stelt dat de rechter bij voorkeur de echtgenoot, geregistreerd partner of andere levensgezel benoemt, dan wel een ouder, kind, broer of zus. Pas wanneer er gegronde bezwaren zijn (zoals ernstige ruzie binnen de familie of financiële verstrengeling), zal de rechter kiezen voor een professionele buitenstaander.

2. Welke eisen stelt de kantonrechter aan een familielid?

Hoewel een familielid niet hoeft te voldoen aan de strenge kwaliteitseisen van het Landelijk Kwaliteitsbureau Rechtspraak (zoals een HBO-diploma of een accountantsverklaring die voor professionals gelden), toetst de rechter wel degelijk op betrouwbaarheid:

Meerderjarig en handelingsbekwaam: U mag zelf niet onder bewind, curatele of in de wettelijke schuldsanering (Wsnp) staan.
Financiële stabiliteit: U mag zelf geen problematische schulden of faillissement op uw naam hebben.
Geen tegenstrijdig belang: Als u bijvoorbeeld zakelijke geschillen heeft met de betrokkene of erfgenaam bent in een conflictueuze situatie, kan de rechter de benoeming weigeren.
Draagvlak in de familie: Andere directe familieleden (zoals andere kinderen of broers/zussen) moeten hun schriftelijke akkoord geven. Indien een broer of zus ernstig bezwaar maakt, wijst de kantonrechter om escalatie te voorkomen meestal een onafhankelijke professionele bewindvoerder aan.

3. Wat zijn de officiële verplichtingen van de familie-bewindvoerder?

Bewindvoering is geen vrijblijvende mantelzorg; het is een officiële gerechtelijke taak. Dit brengt strikte wettelijke verplichtingen met zich mee:

1. De Boedelbeschrijving (binnen 3 maanden)

Binnen drie maanden na uw officiële benoeming moet u bij de rechtbank een volledige boedelbeschrijving inleveren. Hierin inventariseert u alle bankrekeningen, saldi, beleggingen, schulden, onroerend goed en kostbare bezittingen van de betrokkene per de datum van instelling.

2. De Jaarlijkse Rekening en Verantwoording (R&V)

Ieder jaar vóór een door de rechtbank vastgestelde datum moet u digitaal of schriftelijk verantwoording afleggen aan de kantonrechter. U toont aan:

Wat het saldo was aan het begin van het kalenderjaar;
Alle inkomsten (pensioen, AOW, loon, toeslagen);
Alle uitgaven (vaste lasten, leefgeld, bijzondere kosten);
Het eindsaldo en de status van eventuele schulden.

Elke cent moet verantwoord kunnen worden met bankafschriften en facturen. De kantonrechter controleert deze stukken streng.

3. Machtiging vragen voor bijzondere handelingen

Als bewindvoerder mag u niet zomaar alles beslissen. Voor grotere handelingen heeft u voorafgaande schriftelijke machtiging van de kantonrechter nodig:

Het verkopen of bezwaren van een woning van de betrokkene;
Het doen van schenkingen (schenkingen worden door rechters uiterst zelden goedgekeurd, tenzij er een vastgelegde traditie bestond vóór het intreden van de wilsonbekwaamheid);
Het verwerpen of aanvaarden van een erfenis (moet altijd beneficiair);
Grote uitgaven boven door de rechtbank gestelde drempels (vaak € 1.500 of meer).

4. De voor- en nadelen op een rij

Voordelen van familie

Grote persoonlijke betrokkenheid en liefde voor de betrokkene;
Direct inzicht in persoonlijke wensen en levensstijl;
Lagere of geen maandelijkse kosten (een familielid kan aanspraak maken op een gereduceerde wettelijke vergoeding, maar ziet daar vaak van af).

Valkuilen & Risico's

Verstoorde familierelaties door discussies over geld of erfenissen;
Tijdrovende administratieve last en strenge verantwoording aan de rechtbank;
Moeilijk kunnen weigeren van onredelijke verzoeken van de betrokkene (emotionele druk);
Persoonlijke aansprakelijkheid bij ernstige administratieve verzuimen.

Veelgestelde vragen

Krijgt een familielid een vergoeding voor de taak als bewindvoerder?

De wet kent een forfaitaire jaarbeloning toe aan niet-professionele bewindvoerders (familie). Deze vergoeding ligt aanzienlijk lager dan die van een professioneel kantoor (in 2026 vastgesteld op circa € 1.300 per jaar voor een alleenstaande). Familieleden mogen er ook voor kiezen deze beloning niet in rekening te brengen.

Wat als de administratie mij als familielid boven het hoofd groeit?

U kunt te allen tijde bij de kantonrechter een verzoek indienen om ontslagen te worden en de taken over te dragen aan een professionele bewindvoerder. Dit gebeurt regelmatig wanneer de zorgsituatie verzwaart of wanneer er complicaties optreden zoals de verkoop van een ouderlijke woning.

Twijfelt u tussen zelf doen of uitbesteden?

Onze adviseurs helpen u de voor- en nadelen voor uw specifieke familiesituatie af te wegen. Wij kunnen u in contact brengen met professionele bewindvoerders die ook fungeren als sparringpartner voor familiebewindvoerders.

Vraag Onafhankelijk Advies →